Trong nhiều tháng qua, các nhà đầu tư chứng khoán Mỹ liên tục theo dõi lợi suất trái phiếu Kho bạc, đặc biệt là lợi suất kỳ hạn 10 năm. Đây là điều dễ hiểu khi lợi suất trái phiếu Mỹ đã tăng lên những mức cao chưa từng thấy kể từ trước cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu.
Tuy nhiên, có một chỉ báo khác trên thị trường trái phiếu đang phát đi tín hiệu đáng chú ý hơn: credit spread – chênh lệch lợi suất tín dụng.
Theo Robert Ross, nhà sáng lập TikStocks và tác giả bài phân tích, credit spread đang bắt đầu mở rộng, cho thấy nhà đầu tư ngày càng yêu cầu mức bù rủi ro cao hơn khi cho các doanh nghiệp có chất lượng tín dụng thấp vay tiền. Đây có thể là một tín hiệu quan trọng đối với thị trường cổ phiếu, đặc biệt là những doanh nghiệp phụ thuộc nhiều vào vốn vay.
Credit spread là gì và tại sao nó quan trọng?
Có thể hiểu đơn giản credit spread là phần lợi suất mà nhà đầu tư yêu cầu thêm khi mua trái phiếu doanh nghiệp thay vì trái phiếu Chính phủ Mỹ có kỳ hạn tương đương.
Ví dụ, nếu trái phiếu Kho bạc mang lại lợi suất 5%, nhưng một doanh nghiệp có rủi ro cao phải trả lợi suất 8% để thu hút người cho vay, khoảng cách 3 điểm phần trăm chính là credit spread.
Khoảng chênh lệch này phản ánh cách thị trường đánh giá rủi ro tín dụng.
Khi nhà đầu tư cảm thấy nền kinh tế ổn định và doanh nghiệp có khả năng trả nợ tốt, họ có thể chấp nhận mức chênh lệch nhỏ. Ngược lại, khi lo ngại về suy thoái, dòng tiền doanh nghiệp hoặc khả năng tái cấp vốn gia tăng, họ sẽ yêu cầu mức lợi suất cao hơn.
Vì vậy, nếu credit spread bắt đầu mở rộng, điều đó có thể cho thấy thị trường tín dụng đang trở nên thận trọng hơn, ngay cả khi thị trường cổ phiếu chưa phản ánh đầy đủ sự thay đổi này.
Tín hiệu cảnh báo đã bắt đầu xuất hiện
Theo dữ liệu được MarketWatch dẫn lại, chênh lệch lợi suất của trái phiếu doanh nghiệp lợi suất cao tại Mỹ đã tăng đáng kể trong thời gian gần đây.
ICE BofA U.S. High Yield Option-Adjusted Spread tăng khoảng 48 điểm cơ bản, tương đương 0,48 điểm phần trăm, từ ngày 28/8 đến ngày 30/9.
Xét theo lịch sử, mức tăng này chưa phải một biến động cực đoan. Điều khiến các nhà phân tích chú ý hơn là tốc độ thay đổi và việc nhóm trái phiếu rủi ro nhất đang chịu áp lực mạnh hơn.
Đối với trái phiếu được xếp hạng CCC – nhóm có chất lượng tín dụng thấp nhất trong phân khúc trái phiếu rác – spread đã tăng khoảng 131 điểm cơ bản trong một tháng.
Trong khi đó, spread của trái phiếu BBB – mức xếp hạng thấp nhất trong nhóm đầu tư được – chỉ tăng khoảng 5 điểm cơ bản.
Sự khác biệt này rất đáng chú ý.
Nó cho thấy thị trường hiện chưa đồng loạt lo ngại về toàn bộ hệ thống tín dụng. Thay vào đó, áp lực trước tiên đang tập trung vào những doanh nghiệp có mức đòn bẩy cao và khả năng tài chính yếu hơn.
Điều gì đang khiến thị trường tín dụng thận trọng?
Bối cảnh hiện tại không dễ dàng đối với những doanh nghiệp phải dựa vào nguồn vốn bên ngoài.
Lợi suất Treasury kỳ hạn dài đang ở mức rất cao, trong khi giá dầu quanh ngưỡng 100 USD/thùng, lạm phát vẫn dai dẳng và căng thẳng địa chính trị tiếp tục tạo thêm bất ổn.
Đồng thời, thị trường còn phải đối mặt với những câu hỏi về chính sách tiền tệ của Cục Dự trữ Liên bang Mỹ.
Khi lãi suất và lợi suất trái phiếu tăng, chi phí đi vay của doanh nghiệp cũng tăng theo. Nhưng đối với những công ty có bảng cân đối kế toán yếu, vấn đề không chỉ nằm ở việc vay mới trở nên đắt hơn.
Họ còn phải đối mặt với rủi ro tái cấp vốn.
Một khoản nợ đến hạn sẽ phải được thay thế bằng khoản vay mới. Nếu lãi suất tại thời điểm đó cao hơn nhiều so với lúc khoản nợ ban đầu được phát hành, chi phí lãi vay có thể tăng mạnh.
Đối với doanh nghiệp có dòng tiền dồi dào, tác động này có thể vẫn nằm trong khả năng kiểm soát. Nhưng với các công ty chưa có lợi nhuận hoặc cần liên tục huy động vốn để duy trì tốc độ tăng trưởng, tình hình có thể trở nên khó khăn hơn.
AI cũng đang trở thành một phần của câu chuyện tín dụng
Một điểm đáng chú ý trong bài phân tích là sự gia tăng mạnh của hoạt động vay vốn liên quan tới trí tuệ nhân tạo.
Theo dữ liệu được MarketWatch dẫn lại, lượng vốn vay liên quan đến AI trong thị trường leveraged finance của Mỹ đã tăng lên khoảng 88 tỷ USD trong năm nay, so với khoảng 20 tỷ USD vào đầu năm 2025.
Sự bùng nổ đầu tư AI đã tạo ra nhu cầu vốn rất lớn.
Các công ty phải xây dựng trung tâm dữ liệu, mua chip, hệ thống máy chủ, mạng lưới kết nối và cơ sở hạ tầng điện. Những khoản đầu tư này thường cần số vốn ban đầu rất lớn, trong khi thời gian thu hồi vốn có thể kéo dài.
Khi thị trường tín dụng còn dễ dàng, việc huy động vốn để thực hiện những kế hoạch như vậy tương đối thuận lợi.
Nhưng nếu credit spread tiếp tục mở rộng, nhà đầu tư sẽ bắt đầu đặt câu hỏi khó hơn về khả năng tạo ra dòng tiền của những doanh nghiệp đang vay tiền để tài trợ cho tăng trưởng.
Điều đó đặc biệt quan trọng trong bối cảnh thị trường đang tranh luận về việc liệu quy mô đầu tư AI hiện nay có thể chuyển thành doanh thu và lợi nhuận đủ nhanh hay không.
Chưa phải khủng hoảng tín dụng
Tuy nhiên, việc credit spread mở rộng không đồng nghĩa thị trường đang bước vào một cuộc khủng hoảng.
Đây là điểm cần đặc biệt lưu ý.
Spread của trái phiếu lợi suất cao hiện vào khoảng 3,1 điểm phần trăm, vẫn thấp hơn đáng kể so với những giai đoạn căng thẳng nghiêm trọng trước đây.
Trong cuộc khủng hoảng liên quan đến chính sách thuế quan hồi năm ngoái, spread từng tăng lên khoảng 4,6 điểm phần trăm.
Còn trong cuộc khủng hoảng tài chính toàn cầu, mức spread từng tiến gần 20 điểm phần trăm.
So với những con số đó, mức hiện tại vẫn còn khá xa ngưỡng khủng hoảng.
Vấn đề mà các nhà đầu tư cần quan tâm không phải chỉ là spread đang ở mức bao nhiêu, mà là nó đang đi theo hướng nào và tốc độ thay đổi ra sao.
Vì sao các cổ phiếu lớn vẫn có khả năng chống chịu?
Một điều khá thú vị là thị trường cổ phiếu Mỹ hiện chưa phản ứng tương xứng với những tín hiệu từ thị trường tín dụng.
S&P 500 vẫn chỉ cách khoảng 1% so với mức đỉnh lịch sử, trong khi độ rộng thị trường đã suy yếu đáng kể.
Điều này một phần đến từ việc những doanh nghiệp lớn và có lợi nhuận cao không phụ thuộc quá nhiều vào thị trường trái phiếu lợi suất cao để tài trợ cho hoạt động kinh doanh.
Những công ty như Apple, Nvidia và Micron sở hữu quy mô lớn, khả năng tạo dòng tiền và khả năng tiếp cận vốn tốt hơn nhiều so với các doanh nghiệp nhỏ hoặc chưa có lợi nhuận.
Do đó, việc credit spread của trái phiếu rác mở rộng không nhất thiết lập tức trở thành vấn đề đối với toàn bộ nhóm cổ phiếu vốn hóa lớn.
Nó có thể tác động trước tiên tới những doanh nghiệp có bảng cân đối kế toán yếu hơn.
Nhóm cổ phiếu nào dễ chịu tác động?
Theo lập luận của bài viết, khi điều kiện tín dụng xấu đi, nhóm cần được theo dõi sát nhất là các doanh nghiệp phụ thuộc vào nguồn vốn giá rẻ.
Đó có thể là những công ty vốn hóa nhỏ, doanh nghiệp tăng trưởng nhưng chưa có lợi nhuận, hoặc những công ty phải liên tục huy động nợ mới để duy trì hoạt động.
MarketWatch nêu các ví dụ như Affirm, AST SpaceMobile và Bloom Energy trong nhóm cổ phiếu có mức độ nhạy cảm cao hơn với điều kiện tài chính. Đây là những ví dụ được tác giả đưa ra, không phải kết luận rằng các công ty này chắc chắn sẽ giảm giá.
Ngược lại, những doanh nghiệp có bảng cân đối kế toán khỏe, dòng tiền tự do lớn và khả năng tự tài trợ cho phần lớn hoạt động mở rộng sẽ ít phụ thuộc hơn vào việc thị trường tín dụng có đang nới lỏng hay thắt chặt.
Đây chính là khái niệm mà tác giả gọi là “high grade” danh mục đầu tư – ưu tiên chất lượng tài chính cao hơn khi môi trường vốn trở nên đắt đỏ.
BBB là đường ranh cần theo dõi
Một trong những tín hiệu quan trọng nhất trong thời gian tới là diễn biến của trái phiếu BBB.
Hiện tại, phần lớn áp lực vẫn nằm ở nhóm trái phiếu có chất lượng thấp, đặc biệt là CCC.
Nếu tình trạng này chỉ giới hạn trong nhóm doanh nghiệp rủi ro cao, nó có thể phản ánh một quá trình thị trường điều chỉnh mức định giá rủi ro bình thường.
Nhưng nếu áp lực bắt đầu lan sang BBB và các khoản nợ đầu tư được, câu chuyện sẽ khác.
Đó có thể là dấu hiệu cho thấy nhà đầu tư không còn chỉ lo lắng về một nhóm doanh nghiệp yếu mà bắt đầu đánh giá lại rủi ro tín dụng rộng hơn.
Khi đó, tác động tới thị trường cổ phiếu cũng có thể trở nên đáng kể hơn.
Thị trường trái phiếu đang “nháy đèn vàng”
Thông điệp chính của bài phân tích không phải là thị trường đang đứng trước một cuộc khủng hoảng ngay lập tức.
Thay vào đó, credit spread đang đóng vai trò như một đèn cảnh báo màu vàng.
Lợi suất Treasury cho chúng ta biết giá vốn cơ bản đang ở đâu. Nhưng credit spread cho thấy thị trường đang định giá rủi ro doanh nghiệp như thế nào.
Hiện tại, cả hai yếu tố đều đáng chú ý: tiền vốn đã đắt hơn, trong khi phần bù rủi ro đối với những doanh nghiệp yếu nhất cũng đang tăng.
Đó là một môi trường khó khăn hơn đối với các công ty sử dụng nhiều nợ.
Vì vậy, thay vì chỉ nhìn vào việc S&P 500 đang ở gần đỉnh hay một cổ phiếu nào đó vẫn tăng giá, nhà đầu tư có thể cần quan sát sâu hơn vào bảng cân đối kế toán, dòng tiền tự do, nhu cầu tái cấp vốn và chất lượng tín dụng.
Nếu credit spread tiếp tục mở rộng nhưng chỉ giới hạn ở nhóm trái phiếu rác, thị trường có thể vẫn kiểm soát được rủi ro. Nhưng nếu áp lực lan từ CCC sang BBB và các phân khúc đầu tư được khác, đó sẽ là tín hiệu đáng chú ý hơn nhiều.
Hiện tại, thị trường tín dụng chưa phát đi tín hiệu đỏ. Nhưng theo lập luận của bài viết, đèn vàng đã bật, và điều quan trọng đối với nhà đầu tư là nhận biết doanh nghiệp nào đủ sức tự tài trợ cho mình nếu thời kỳ tiền rẻ không quay trở lại sớm.
Bạn muốn kiếm tiền từ thị trường Forex, Vàng, Chứng Khoán Mỹ,…? Bạn muốn trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp trong lĩnh vực này nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Đừng lo, Blog cá nhân Tài Chính Forex – TaiChinhForex.com được tạo ra để chia sẻ những thông tin hữu ích và cần thiết nhất cho người mới bắt đầu trong lĩnh vực tài chính Forex cho dù bạn đang sống ở quốc gia nào trên thế giới. Xem thêm phần Giới thiệu về Tài Chính Forex để hiểu hơn về trang web này!
