Trong khi làn sóng đầu tư trí tuệ nhân tạo (AI) khiến nhiều nhà đầu tư liên tưởng thị trường hiện nay với bong bóng công nghệ cuối thập niên 1990, một nhóm chiến lược gia tại Citi lại nhìn thấy những điểm tương đồng đáng lo ngại với cuối những năm 1970 – giai đoạn kinh tế Mỹ chịu áp lực lạm phát, căng thẳng địa chính trị và những biến động lớn trên thị trường tài chính.
Nhóm chiến lược định lượng của Citi, do Alex Saunders dẫn dắt, cho rằng các điều kiện kinh tế và tài chính đang chuyển dần sang giai đoạn cuối chu kỳ. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ tăng cao, lượng phát hành trái phiếu doanh nghiệp lớn gây áp lực lên thị trường tín dụng, trong khi những bất ngờ tích cực từ dữ liệu kinh tế đang suy yếu. Tổ hợp các yếu tố này khiến môi trường đầu tư vốn tương đối thuận lợi trở nên kém chắc chắn hơn.
Trước những rủi ro đó, Citi đã thay đổi đáng kể khuyến nghị phân bổ tài sản: từ mức nắm giữ cổ phiếu Mỹ cao hơn tỷ trọng chuẩn 4% trước đây sang thấp hơn tỷ trọng chuẩn 5%. Nhóm chiến lược gia đồng thời đề xuất một vị thế bán khống nhỏ đối với cổ phiếu Mỹ và thể hiện sự ưu tiên đối với cổ phiếu tại các thị trường mới nổi.
Những điểm tương đồng đáng chú ý với cuối thập niên 1970
Theo phân tích của Citi, giai đoạn cuối những năm 1970 cung cấp một tiền lệ lịch sử đáng lưu ý. Khi đó, thị trường chứng khoán ban đầu vẫn có thể tăng nhờ nền kinh tế duy trì sức chống chịu và tốc độ lạm phát có thời điểm chậm lại. Tuy nhiên, sự ổn định tưởng như bền vững ấy không kéo dài: áp lực giá cả quay trở lại, môi trường kinh tế trở nên khó khăn hơn và cổ phiếu bắt đầu chịu sức ép.
Bối cảnh hiện nay có một số nét tương tự. Thị trường đã được hỗ trợ bởi tăng trưởng kinh tế, kỳ vọng lợi nhuận doanh nghiệp và triển vọng ứng dụng AI. Tuy nhiên, khi chi phí vốn tăng và các tín hiệu tích cực từ nền kinh tế dần giảm bớt, nhà đầu tư có thể phải đánh giá lại mức định giá mà họ sẵn sàng trả cho cổ phiếu.
Một điểm tương đồng khác nằm ở yếu tố địa chính trị. Cuối thập niên 1970, cuộc Cách mạng Iran là một trong những sự kiện gây chấn động tình hình quốc tế và thị trường năng lượng. Hiện nay, những căng thẳng liên quan đến Iran tiếp tục góp phần tạo ra bất ổn, đặc biệt thông qua nguy cơ gián đoạn nguồn cung năng lượng và tác động đến lạm phát.
Dù lịch sử không lặp lại một cách nguyên vẹn, Citi cho rằng việc nhận diện các điểm tương đồng có thể giúp nhà đầu tư đánh giá những rủi ro đang bị thị trường xem nhẹ.
Lợi suất trái phiếu tăng và áp lực từ thị trường tín dụng
Một trong những cơ sở chính cho quan điểm thận trọng của Citi là điều kiện tài chính đang thắt chặt. Lợi suất trái phiếu Kho bạc Mỹ đã lên mức cao nhất trong khoảng hai thập niên, làm tăng chi phí vay vốn và tạo sức ép lên định giá các tài sản rủi ro.
Lợi suất trái phiếu chính phủ thường được xem là mức tham chiếu cho nhiều loại lãi suất trong nền kinh tế. Khi lợi suất tăng, doanh nghiệp phải đối mặt với chi phí huy động vốn cao hơn, còn nhà đầu tư có thêm lựa chọn nhận thu nhập từ những tài sản có mức rủi ro thấp hơn cổ phiếu.
Điều này đặc biệt quan trọng đối với các doanh nghiệp tăng trưởng được định giá dựa trên lợi nhuận kỳ vọng trong nhiều năm tới. Lãi suất chiết khấu cao hơn làm giảm giá trị hiện tại của dòng tiền tương lai, từ đó có thể gây áp lực lên định giá cổ phiếu ngay cả khi doanh nghiệp chưa ghi nhận sự suy giảm rõ rệt trong hoạt động kinh doanh.
Thị trường trái phiếu doanh nghiệp cũng đang phải hấp thụ lượng phát hành lớn. Khi nguồn cung trái phiếu gia tăng trong lúc chi phí vốn đã cao, doanh nghiệp có thể phải chấp nhận điều kiện huy động vốn kém thuận lợi hơn. Với những công ty có đòn bẩy lớn hoặc dòng tiền yếu, áp lực này có thể trở nên đáng kể.
Citi xem sự kết hợp giữa lợi suất cao và những dấu hiệu căng thẳng trên thị trường tín dụng là bằng chứng cho thấy môi trường tài chính đang dịch chuyển khỏi trạng thái thuận lợi trước đó.
Khi những bất ngờ tích cực của nền kinh tế suy yếu
Một yếu tố khác khiến nhóm chiến lược gia thận trọng là đà suy giảm của các bất ngờ kinh tế tích cực. Trong giai đoạn thị trường thuận lợi, những số liệu kinh tế tốt hơn dự báo thường củng cố kỳ vọng tăng trưởng lợi nhuận và hỗ trợ giá cổ phiếu.
Ngược lại, khi dữ liệu không còn vượt kỳ vọng thường xuyên, thị trường có thể mất đi một nguồn động lực quan trọng. Điều này không nhất thiết đồng nghĩa nền kinh tế sẽ lập tức suy thoái. Tuy nhiên, nó cho thấy nhà đầu tư khó có thể tiếp tục dựa vào các thông tin kinh tế tích cực để biện minh cho mức định giá cao nếu những động lực khác cũng đang suy yếu.
Rủi ro lớn hơn xuất hiện khi tăng trưởng giảm tốc nhưng lạm phát vẫn dai dẳng. Trong kịch bản như vậy, Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (Fed) có thể không có nhiều dư địa để nới lỏng chính sách tiền tệ như thị trường mong đợi.
Đó là tình huống đặc biệt khó khăn đối với chứng khoán: nền kinh tế không đủ mạnh để bảo đảm tăng trưởng lợi nhuận vượt trội, trong khi lãi suất lại không giảm đủ nhanh để hỗ trợ định giá.
Citi ưu tiên chiến lược theo xu hướng trong môi trường lạm phát đình trệ
Trong bối cảnh đó, Citi lưu ý rằng các chiến lược đầu tư theo xu hướng đang có diễn biến tích cực. Đây là nhóm chiến lược tìm cách tận dụng những xu hướng giá kéo dài trên các thị trường như hàng hóa, tiền tệ, trái phiếu và cổ phiếu.
Các chiến lược này thường được chú ý trong môi trường lạm phát đình trệ – tình trạng tăng trưởng kinh tế yếu đi nhưng lạm phát vẫn cao. Khi các xu hướng trên thị trường hàng hóa và tài sản trở nên rõ rệt, nhà đầu tư theo xu hướng có thể tìm kiếm lợi nhuận mà không nhất thiết phải dựa vào việc giá cổ phiếu tăng liên tục.
Theo bài viết, mô phỏng của Citi cho thấy các chiến lược này có kết quả tích cực trong tháng gần đây. Dữ liệu được công bố trong tuần từ HFR, đơn vị theo dõi ngành quỹ phòng hộ, cũng ghi nhận tháng 9 mạnh mẽ đối với nhóm cố vấn giao dịch hàng hóa, thường được gọi là CTA.
Dẫu vậy, kết quả tốt trong một tháng không bảo đảm chiến lược sẽ tiếp tục vượt trội. Hiệu quả của đầu tư theo xu hướng phụ thuộc vào việc các xu hướng thị trường có duy trì đủ lâu hay không; những đợt đảo chiều đột ngột có thể gây tổn thất.
Khuyến nghị bi quan của Citi đi ngược kỳ vọng lạc quan trên Phố Wall
Điều đáng chú ý là quan điểm thận trọng của nhóm định lượng không đại diện cho toàn bộ Citi, càng không phải đồng thuận của Phố Wall.
Nhóm chiến lược cổ phiếu Mỹ của chính ngân hàng này vẫn duy trì mục tiêu chỉ số S&P 500 ở mức 8.100 điểm vào cuối năm. Họ đặt kỳ vọng vào khả năng nền kinh tế Mỹ hạ cánh mềm, đồng thời dự đoán Fed sẽ chuyển sang lập trường ôn hòa hơn.
Scott Chronert, người đứng đầu bộ phận chiến lược cổ phiếu Mỹ của Citi, cho biết mục tiêu S&P 500 ở mức 8.100 điểm vốn được xây dựng trên giả định nền kinh tế có thể đạt trạng thái hạ cánh mềm, thậm chí thuận lợi hơn.
Sự khác biệt giữa hai nhóm phản ánh cách diễn giải rủi ro khác nhau. Nhóm định lượng chú trọng những thay đổi trong chế độ kinh tế vĩ mô và điều kiện tài chính, trong khi nhóm chiến lược cổ phiếu đặt trọng tâm lớn hơn vào kịch bản tăng trưởng vẫn đủ vững và chính sách tiền tệ có thể hỗ trợ thị trường.
Tại thời điểm được bài viết đề cập, S&P 500 đóng cửa phiên thứ Năm ở 7.765 điểm, cách chưa đến 1% so với mức đỉnh lịch sử. Nasdaq Composite, chỉ số có tỷ trọng công nghệ lớn, đã tăng 17% từ đầu năm 2026.
Khoảng cách giữa mức tăng mạnh của thị trường và những cảnh báo vĩ mô cho thấy các nhà đầu tư đang đứng trước hai cách nhìn đối lập: một bên tin rằng lợi nhuận doanh nghiệp và AI tiếp tục nâng đỡ thị trường, bên còn lại lo ngại chi phí vốn cao và những bất ổn kinh tế sẽ sớm trở thành lực cản.
Nhà đầu tư cần hiểu gì từ cảnh báo này?
Khuyến nghị giảm tỷ trọng cổ phiếu Mỹ và bán khống ở quy mô nhỏ của Citi không đồng nghĩa thị trường chắc chắn sắp sụp đổ. Đây là cách nhóm chiến lược gia thể hiện rằng cán cân rủi ro đang trở nên kém hấp dẫn hơn, đặc biệt nếu lợi suất trái phiếu tiếp tục duy trì ở mức cao và những bất ngờ kinh tế tích cực tiếp tục suy yếu.
Đối với nhà đầu tư, những chỉ báo cần theo dõi bao gồm diễn biến lợi suất Kho bạc Mỹ, điều kiện huy động vốn của doanh nghiệp, xu hướng lạm phát, giá năng lượng và những thay đổi trong kỳ vọng chính sách của Fed. Bên cạnh đó, khả năng duy trì tăng trưởng lợi nhuận và chất lượng dòng tiền của doanh nghiệp cũng quan trọng không kém mức định giá hiện tại.
Bài học lớn nhất từ phép so sánh với cuối thập niên 1970 không phải là lịch sử chắc chắn sẽ lặp lại, mà là thị trường có thể tiếp tục tăng ngay cả khi các điều kiện nền tảng đang chuyển biến theo hướng bất lợi. Khi tâm lý lạc quan đã phản ánh nhiều kỳ vọng tích cực vào giá cổ phiếu, chỉ một thay đổi nhỏ trong lãi suất, lạm phát hoặc triển vọng tăng trưởng cũng có thể khiến định giá bị điều chỉnh.
Citi đang chọn cách chuẩn bị cho khả năng đó. Trong khi một bộ phận Phố Wall vẫn đặt cược vào kịch bản hạ cánh mềm và đà tăng của cổ phiếu, nhóm định lượng của ngân hàng này cho rằng đã đến lúc giảm mức độ phụ thuộc vào chứng khoán Mỹ và cân nhắc những cơ hội khác, bao gồm thị trường mới nổi.
Cuối cùng, đây là lời nhắc nhở rằng thị trường gần đỉnh lịch sử không đồng nghĩa rủi ro thấp. Điều quyết định không chỉ là nền kinh tế đang tăng trưởng bao nhiêu, mà còn là chi phí để duy trì tăng trưởng ấy, mức giá nhà đầu tư phải trả và khả năng thị trường chống chịu nếu những kỳ vọng hiện tại không thành hiện thực.
Bạn muốn kiếm tiền từ thị trường Forex, Vàng, Chứng Khoán Mỹ,…? Bạn muốn trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp trong lĩnh vực này nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Đừng lo, Blog cá nhân Tài Chính Forex – TaiChinhForex.com được tạo ra để chia sẻ những thông tin hữu ích và cần thiết nhất cho người mới bắt đầu trong lĩnh vực tài chính Forex cho dù bạn đang sống ở quốc gia nào trên thế giới. Xem thêm phần Giới thiệu về Tài Chính Forex để hiểu hơn về trang web này!
