
Thị trường phục hồi, nhưng cơ hội đầu tư vẫn chưa biến mất
Thị trường chứng khoán vừa trải qua một đợt biến động mạnh, khi nhiều cổ phiếu công nghệ và doanh nghiệp liên quan đến trí tuệ nhân tạo (AI) giảm sâu trước khi bật tăng trở lại. Một số mã thậm chí tăng 15% – 20% chỉ trong một phiên giao dịch, khiến nhiều nhà đầu tư cảm thấy đã bỏ lỡ cơ hội mua ở đáy.
Tuy nhiên, bức tranh không hoàn toàn giống nhau giữa các nhóm ngành. Trong khi một số cổ phiếu đã phục hồi đáng kể, vẫn còn nhiều doanh nghiệp đang giao dịch thấp hơn 50% – 80% so với mức đỉnh trước đó. Đây có thể là cơ hội đầu tư dài hạn, nhưng cũng có nguy cơ trở thành những khoản đầu tư thua lỗ nếu nhà đầu tư mua vào một doanh nghiệp có nền tảng tài chính yếu.
Theo Felix Nikolas Prehn, chuyên gia kinh tế thuộc The Prehn Institute, thị trường hiện đang định giá quá cao kỳ vọng tăng trưởng ở nhiều lĩnh vực, đặc biệt là AI. Chi tiêu khổng lồ cho hạ tầng công nghệ, cùng những bất ổn về hiệu quả đầu tư, khiến một đợt điều chỉnh mạnh trở thành rủi ro khó có thể bỏ qua.
Chỉ số đo lường mức độ biến động VIX từng tăng lên 28 điểm trước khi hạ xuống vùng đầu 20. Mức này thấp hơn đáng kể so với vùng 50–70 điểm từng xuất hiện trong những giai đoạn hoảng loạn thực sự của thị trường.
Vì vậy, Prehn cho rằng nhà đầu tư không nhất thiết phải chờ đến khi thị trường chạm đáy mới bắt đầu giải ngân. Khi xu hướng phục hồi đã được xác nhận, việc mua từng phần những doanh nghiệp chất lượng với mức giá thấp hơn đỉnh khoảng 10% – 20% có thể là chiến lược hợp lý hơn so với cố gắng dự đoán chính xác thời điểm đảo chiều.
1. Cổ phiếu khai thác vàng và doanh nghiệp bản quyền kim loại quý
Nhóm đầu tiên được Prehn đánh giá tích cực là các doanh nghiệp khai thác vàng quy mô lớn và công ty cung cấp vốn cho các mỏ thông qua mô hình bản quyền khai thác.
Theo quan điểm của ông, vàng không nhất thiết tăng giá chỉ vì nhu cầu mua kim loại quý tăng lên, mà còn phản ánh sự suy giảm sức mua của tiền pháp định. Không giống tiền tệ có thể được tạo ra thông qua chính sách tiền tệ, nguồn cung vàng bị giới hạn bởi trữ lượng tự nhiên và chi phí khai thác. Vì vậy, vàng có thể đóng vai trò bảo vệ tài sản dài hạn trước nguy cơ mất giá tiền tệ và mở rộng cung tiền.
Tuy nhiên, thay vì chỉ nắm giữ vàng vật chất, Prehn ưu tiên những doanh nghiệp có khả năng chuyển biến động giá vàng thành lợi nhuận và dòng tiền.
Một cái tên đáng chú ý là Newmont (NYSE: NEM), một trong những tập đoàn khai thác vàng lớn nhất thế giới. Theo đánh giá được bài viết dẫn lại, cổ phiếu Newmont thấp hơn khoảng 10% – 12% so với đỉnh, giao dịch quanh mức 14 lần lợi nhuận. Chi phí sản xuất vàng của công ty thấp hơn đáng kể so với giá bán trên thị trường.
Điều này tạo ra đòn bẩy lợi nhuận đáng kể. Nếu giá vàng phục hồi lên vùng 4.500 – 5.000 USD/ounce, phần chênh lệch giữa giá bán và chi phí khai thác có thể mở rộng, giúp dòng tiền của doanh nghiệp cải thiện mạnh.
Một lựa chọn khác là Agnico Eagle Mines (NYSE: AEM), doanh nghiệp khai thác vàng quy mô lớn cũng được nhắc đến trong nhóm cổ phiếu đáng theo dõi.
Prehn cũng đánh giá cao Wheaton Precious Metals (NYSE: WPM), công ty hoạt động theo mô hình tài trợ cho các doanh nghiệp khai khoáng để đổi lấy quyền nhận một phần sản lượng kim loại trong tương lai. Mô hình này giúp Wheaton tiếp xúc với biến động giá vàng và bạc nhưng hạn chế được nhiều rủi ro vận hành trực tiếp như chi phí nhân công, thiết bị và hoạt động khai thác tại từng mỏ.
Theo Prehn, cổ phiếu Wheaton đã giảm khoảng 18% so với mức đỉnh, đồng thời có mức độ tiếp xúc đáng kể với bạc.
Ngược lại, ông tỏ ra thận trọng với các công ty khai thác nhỏ, đặc biệt là những doanh nghiệp chưa có lợi nhuận ổn định. Trong giai đoạn thị trường biến động, các công ty thiếu dòng tiền thường gặp khó khăn hơn trong việc huy động vốn và duy trì hoạt động.
Đối với bạc, Prehn vẫn đánh giá triển vọng nhu cầu công nghiệp trong 3 – 5 năm tới là tích cực, nhưng chưa muốn mua ngay khi biểu đồ giá còn yếu. Pan American Silver (NYSE: PAAS), giảm khoảng 40% và giao dịch ở mức 10 – 11 lần lợi nhuận, được xem là cổ phiếu đáng đưa vào danh sách theo dõi thay vì vội vàng giải ngân.
2. Doanh nghiệp sản xuất điện có lợi nhuận thực hưởng lợi từ nhu cầu AI
Nhóm thứ hai là các doanh nghiệp sản xuất điện và cung cấp thiết bị điện. Đây là lĩnh vực được hưởng lợi từ nhu cầu năng lượng ngày càng tăng, đặc biệt khi các trung tâm dữ liệu phục vụ AI tiêu thụ lượng điện rất lớn.
Theo Prehn, thị trường có thể đang đánh đồng những doanh nghiệp hạ tầng AI có rủi ro cao với các công ty thực sự sản xuất và bán điện. Trong khi nhiều cổ phiếu công nghệ lao dốc, nhu cầu điện của nền kinh tế Mỹ không biến mất. Câu hỏi không còn là liệu Mỹ có cần thêm trung tâm dữ liệu hay không, mà là hệ thống điện có đủ khả năng đáp ứng tốc độ mở rộng đó hay không.
Trong nhóm này, Emerson Electric (NYSE: EMR) được Prehn đánh giá là lựa chọn đáng chú ý. Cổ phiếu chỉ giảm khoảng 5%, cho thấy khả năng chống chịu tốt hơn nhiều doanh nghiệp liên quan đến AI. Emerson cung cấp các giải pháp tự động hóa và thiết bị công nghiệp, đóng vai trò quan trọng trong quá trình điện khí hóa và mở rộng hạ tầng.
Trong khi đó, Constellation Energy (NASDAQ: CEG) và Vistra (NYSE: VST) đã giảm khoảng 30% – 40% hoặc hơn so với các mức giá trước đó. Dù vậy, hai doanh nghiệp này vẫn sở hữu hoạt động kinh doanh tạo ra lợi nhuận và các hợp đồng cung cấp điện thực tế.
Constellation Energy còn trả cổ tức cho cổ đông. Điều này giúp doanh nghiệp có thêm sức hấp dẫn đối với nhà đầu tư dài hạn, bên cạnh triển vọng hưởng lợi từ nhu cầu điện tăng cao.
Prehn cho rằng đợt bán tháo vừa qua có thể phản ánh tâm lý quản trị danh mục trên Phố Wall nhiều hơn là sự suy yếu căn bản của các doanh nghiệp. Các nhà quản lý quỹ thường chịu áp lực phải duy trì hiệu suất theo từng quý. Khi một số cổ phiếu giảm mạnh, hoạt động chốt lời và tái cơ cấu danh mục có thể lan rộng, khiến những doanh nghiệp có nền tảng tốt cũng bị bán theo.
Tuy nhiên, ông phân biệt rõ các nhà sản xuất điện có lợi nhuận với những công ty khởi nghiệp phát triển lò phản ứng hạt nhân mô-đun nhỏ (SMR). Nhiều doanh nghiệp trong nhóm thứ hai vẫn đang tiêu tiền nhanh, chưa tạo ra dòng tiền và phụ thuộc vào nguồn vốn bên ngoài. Ngay cả khi cổ phiếu đã giảm tới 90%, mức định giá vẫn có thể chưa đủ hấp dẫn nếu doanh nghiệp chưa chứng minh được khả năng thương mại hóa công nghệ.
3. Alphabet và Uber: Sức mạnh nằm ở mạng lưới phân phối khách hàng
Nhóm thứ ba gồm những doanh nghiệp sở hữu lợi thế phân phối và lượng khách hàng lớn. Prehn cho rằng trong kỷ nguyên AI, một sản phẩm công nghệ tốt chưa chắc đã tạo ra lợi thế cạnh tranh bền vững. Điều khó sao chép hơn chính là mạng lưới khách hàng, thói quen sử dụng và khả năng tiếp cận người tiêu dùng.
Alphabet (NASDAQ: GOOGL) là lựa chọn hàng đầu của ông. Google sở hữu công cụ tìm kiếm có quy mô toàn cầu, nền tảng quảng cáo trực tuyến và hệ sinh thái dịch vụ đã ăn sâu vào hoạt động của người dùng cũng như doanh nghiệp.
AI có thể thay đổi cách người dùng tìm kiếm thông tin, nhưng Alphabet có lợi thế khi tích hợp câu trả lời AI trực tiếp vào hệ thống tìm kiếm và tiếp tục khai thác mạng lưới quảng cáo hiện hữu. AI thậm chí có thể giúp hoạt động quảng cáo hiệu quả hơn và giảm chi phí vận hành.
Prehn cho rằng Alphabet đã giảm khoảng 28% so với đỉnh tại thời điểm ông đánh giá. Ông cũng nhận định các tập đoàn điện toán đám mây lớn đang chi tiêu quá nhiều cho hạ tầng. Nếu tốc độ xây dựng trung tâm dữ liệu chậm lại, những cơ sở hiện có có thể trở nên giá trị hơn, qua đó hỗ trợ Alphabet, Microsoft và Amazon.
Một điểm quan trọng khác là lợi thế phân phối. Chẳng hạn, nhiều doanh nghiệp vẫn tiếp tục trả tiền cho Microsoft 365 dù có những lựa chọn miễn phí từ Google. Điều đó cho thấy khách hàng doanh nghiệp không dễ dàng thay đổi nền tảng đã tích hợp sâu vào quy trình làm việc.
Uber Technologies (NYSE: UBER) cũng phù hợp với luận điểm này. Cổ phiếu đã giảm khoảng 30% so với đầu năm, nhưng công ty hiện tạo ra dòng tiền tự do và có khả năng tự tài trợ cho hoạt động kinh doanh. Uber sở hữu hàng trăm triệu người dùng trên nền tảng, tạo ra lợi thế mạng lưới khó sao chép.
Xe tự lái thường được xem là mối đe dọa đối với mô hình kinh doanh của Uber. Tuy nhiên, Prehn nhìn nhận công nghệ này có thể trở thành đối tác trong chuỗi cung ứng thay vì đối thủ trực tiếp. Tesla hoặc những nhà phát triển robotaxi khác có thể lựa chọn hợp tác với Uber để tiếp cận khách hàng và mạng lưới đặt xe sẵn có, thay vì phải tự xây dựng một nền tảng cạnh tranh từ đầu.
Tương tự Apple trong lĩnh vực AI, Uber có thể mua hoặc tích hợp công nghệ từ bên ngoài thay vì tự phát triển mọi thứ. Nhờ đó, công ty có cơ hội hưởng lợi từ tiến bộ công nghệ mà không phải gánh toàn bộ chi phí nghiên cứu và phát triển.
Cần tránh những cổ phiếu AI chưa tạo ra lợi nhuận
Bên cạnh những cơ hội trên, Prehn cảnh báo nhà đầu tư nên thận trọng với các công ty công nghệ vẫn chưa có lợi nhuận hoặc dòng tiền tự do.
Sau một chu kỳ tăng giá kéo dài, nhiều doanh nghiệp AI đang được định giá dựa trên kỳ vọng tăng trưởng rất lớn. Nhưng công nghệ tiên tiến không đồng nghĩa với một khoản đầu tư tốt nếu mô hình kinh doanh chưa chứng minh được khả năng tạo tiền.
Ông nhắc lại bài học từ bong bóng dot-com: Nasdaq từng giảm khoảng 78% khi bong bóng công nghệ vỡ, trong khi Amazon có thời điểm mất hơn 90% giá trị. Những doanh nghiệp có triển vọng dài hạn vẫn có thể khiến nhà đầu tư chịu tổn thất nghiêm trọng nếu mua vào ở mức định giá quá cao.
Prehn cũng không muốn đặt cược tập trung vào hàng chục doanh nghiệp neocloud chưa có lợi nhuận. Theo ông, nhiều cổ phiếu trong nhóm này thực chất đại diện cho cùng một rủi ro: kỳ vọng rằng chi tiêu AI sẽ tiếp tục tăng không giới hạn.
Dòng tiền tự do là tiêu chí phân biệt cơ hội và bẫy giảm giá
Thông điệp xuyên suốt trong chiến lược của Prehn là ưu tiên dòng tiền tự do thay vì những câu chuyện tăng trưởng hấp dẫn.
Newmont và Wheaton có thể tạo tiền từ hoạt động liên quan đến kim loại quý; Constellation, Vistra và Emerson cung cấp những sản phẩm, dịch vụ thiết yếu đối với nền kinh tế; Alphabet và Uber sở hữu mạng lưới khách hàng mà đối thủ khó xây dựng trong thời gian ngắn.
Những doanh nghiệp này không cần mọi dự báo về AI đều trở thành hiện thực để duy trì hoạt động kinh doanh. Họ có nguồn thu và khả năng tạo tiền từ những nhu cầu đã tồn tại.
Dù vậy, nhà đầu tư vẫn cần tính đến rủi ro thị trường chung. Một đợt suy giảm diện rộng 20% – 30% vẫn có thể xảy ra, và ngay cả những doanh nghiệp chất lượng cũng khó tránh khỏi áp lực bán.
Vì thế, chiến lược hợp lý không phải là giải ngân toàn bộ chỉ vì cổ phiếu đã giảm sâu. Nhà đầu tư nên chia nhỏ các lần mua, kiểm tra bảng cân đối kế toán, khả năng tạo dòng tiền và mức định giá trước khi quyết định.
Trong một thị trường mà kỳ vọng tăng trưởng đang bị thử thách, doanh nghiệp có dòng tiền thực, lợi thế cạnh tranh bền vững và khả năng tự tài trợ cho hoạt động kinh doanh có thể là những lựa chọn đáng chú ý hơn cả.

Bạn muốn kiếm tiền từ thị trường Forex, Vàng, Chứng Khoán Mỹ,…? Bạn muốn trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp trong lĩnh vực này nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Đừng lo, Blog cá nhân Tài Chính Forex – TaiChinhForex.com được tạo ra để chia sẻ những thông tin hữu ích và cần thiết nhất cho người mới bắt đầu trong lĩnh vực tài chính Forex cho dù bạn đang sống ở quốc gia nào trên thế giới. Xem thêm phần Giới thiệu về Tài Chính Forex để hiểu hơn về trang web này!



