Giá dầu thế giới đang bước vào giai đoạn nguy hiểm nhất kể từ sau cuộc xung đột Nga – Ukraine. Nhiều chuyên gia cảnh báo rằng: cuộc khủng hoảng dầu hiện tại hoàn toàn có thể leo thang thành một “thảm họa kinh tế toàn cầu” chỉ trong vòng vài tuần nếu tình hình Trung Đông tiếp tục xấu đi.
Điều khiến giới tài chính lo ngại không chỉ là giá dầu tăng.
Mà là:
- tốc độ tăng,
- nguy cơ gián đoạn nguồn cung,
- và việc thị trường hiện quá mong manh trước mọi cú sốc địa chính trị.
Nói cách khác: thế giới đang đứng trước nguy cơ xảy ra một cú sốc năng lượng có thể kéo theo:
- lạm phát bùng phát,
- suy thoái kinh tế,
- và biến động tài chính trên diện rộng.
Trung Đông đang trở thành “điểm nổ” của thị trường năng lượng
Tâm điểm hiện nay vẫn là: cuộc chiến liên quan tới Iran.
Những tuần gần đây:
- các cuộc tấn công qua lại trong khu vực gia tăng,
- hoạt động quân sự quanh Vịnh Ba Tư căng thẳng hơn,
- và nguy cơ gián đoạn vận chuyển dầu ngày càng lớn.
Điều khiến thị trường đặc biệt sợ hãi là: eo biển Hormuz.
Đây là tuyến đường vận chuyển khoảng:
- 20% lượng dầu toàn cầu,
- cùng lượng lớn khí đốt tự nhiên hóa lỏng (LNG).
Nếu tuyến vận chuyển này bị phong tỏa hoặc gián đoạn nghiêm trọng, thị trường dầu có thể rơi vào hỗn loạn gần như ngay lập tức.
Vì sao chỉ một tháng có thể tạo ra thảm họa?
Nhiều người nghĩ: thị trường dầu có thể thích nghi dần với chiến tranh. Nhưng các chuyên gia năng lượng cảnh báo: dầu mỏ là thị trường phản ứng cực nhanh với nỗi sợ. Không cần nguồn cung thật sự biến mất hoàn toàn.
Chỉ cần:
- tàu chở dầu bị đe dọa,
- bảo hiểm vận tải tăng mạnh,
- hoặc trader tin rằng nguồn cung có thể thiếu hụt,
giá dầu có thể tăng sốc trong thời gian rất ngắn.
Đó là lý do có cảnh báo: nếu căng thẳng tiếp tục leo thang thêm vài tuần, cuộc khủng hoảng hiện tại có thể chuyển thành một “thảm họa toàn diện”.
Giá dầu tăng không chỉ ảnh hưởng ngành năng lượng
Đây là điều nhiều người thường đánh giá thấp. Dầu không chỉ dùng để đổ xăng. Nó ảnh hưởng gần như mọi thứ:
- vận tải,
- logistics,
- hàng không,
- thực phẩm,
- hóa chất,
- sản xuất công nghiệp,
- và cả giá điện ở nhiều nơi.
Khi dầu tăng mạnh:
- chi phí vận chuyển tăng,
- giá hàng hóa leo thang,
- doanh nghiệp bị bóp nghẹt biên lợi nhuận,
- người tiêu dùng giảm chi tiêu.
Đó là lý do các cú sốc dầu trong lịch sử thường dẫn tới: suy thoái kinh tế toàn cầu.
Lạm phát có thể quay trở lại rất nhanh
Sau nhiều tháng Fed cố gắng kiểm soát lạm phát, giá dầu hiện là mối đe dọa lớn nhất.
Nếu dầu tăng lên:
- 120 USD,
- 150 USD,
hoặc cao hơn, áp lực lạm phát có thể quay lại cực nhanh.
Điều đó sẽ khiến:
- giá xăng tăng,
- thực phẩm tăng,
- chi phí vận tải leo thang,
- và niềm tin tiêu dùng suy yếu.
Trong bối cảnh hiện nay, đây là kịch bản cực kỳ nguy hiểm. Bởi nền kinh tế toàn cầu vẫn chưa hoàn toàn phục hồi sau giai đoạn lãi suất cao kéo dài.
Fed có thể bị mắc kẹt
Một trong những hệ quả nghiêm trọng nhất của cú sốc dầu là: Fed có thể không thể giảm lãi suất.
Trong nhiều tháng, thị trường kỳ vọng:
- lạm phát sẽ hạ nhiệt,
- Fed bắt đầu nới lỏng,
- và kinh tế Mỹ “hạ cánh mềm”.
Nhưng nếu dầu tăng mạnh:
- lạm phát sẽ quay lại,
- Fed buộc phải duy trì lãi suất cao lâu hơn,
- thậm chí có thể phải siết thêm.
Điều đó sẽ gây áp lực rất lớn lên:
- bất động sản,
- tiêu dùng,
- doanh nghiệp vay nợ cao,
- và thị trường chứng khoán.
Thị trường hiện đang quá tự tin?
Điều đáng chú ý là: dù rủi ro dầu mỏ tăng mạnh, chứng khoán Mỹ vẫn liên tục lập đỉnh.
Đây là một nghịch lý cực lớn: thị trường cổ phiếu dường như đang tin rằng chiến tranh sẽ không kéo dài hoặc không ảnh hưởng nghiêm trọng tới kinh tế toàn cầu.
Nhưng nhiều chuyên gia cảnh báo: thị trường có thể đang quá chủ quan. Lịch sử cho thấy: các cú sốc dầu thường bắt đầu rất âm thầm, nhưng khi tác động lan rộng, mọi thứ có thể thay đổi cực nhanh.
Bài học từ thập niên 1970
Nhiều nhà phân tích hiện so sánh tình hình hiện tại với: cuộc khủng hoảng dầu những năm 1970.
Khi đó:
- chiến tranh Trung Đông khiến nguồn cung dầu bị gián đoạn,
- giá năng lượng tăng sốc,
- lạm phát bùng nổ,
- và kinh tế Mỹ rơi vào đình lạm.
Đây là một trong những giai đoạn khó khăn nhất lịch sử kinh tế hiện đại:
- tăng trưởng thấp,
- lạm phát cao,
- thất nghiệp tăng,
- và thị trường tài chính hỗn loạn.
Đó chính là điều mà giới hoạch định chính sách hiện muốn tránh bằng mọi giá.
Thị trường dầu hiện mong manh hơn vẻ bề ngoài
Một yếu tố nguy hiểm khác là: nguồn cung dự phòng toàn cầu hiện không còn quá dồi dào.
Trong nhiều năm:
- đầu tư vào khai thác dầu giảm,
- ESG khiến nhiều quỹ hạn chế đầu tư năng lượng,
- công ty dầu khí cắt giảm mở rộng công suất.
Điều đó nghĩa là: nếu xảy ra gián đoạn lớn, thế giới sẽ khó bù đắp nguồn cung nhanh như trước. Đây là lý do nhiều chuyên gia lo ngại: thị trường dầu hiện dễ bị “shock” hơn rất nhiều.
OPEC+ đang kiểm soát cuộc chơi
Một yếu tố khác khiến tình hình nguy hiểm hơn là: OPEC+ vẫn đang hạn chế sản lượng.
Saudi Arabia và Nga:
- chưa muốn tăng mạnh khai thác,
- nhằm giữ giá dầu ở mức cao.
Điều này giúp thị trường:
- không dư cung,
- nhưng cũng khiến khả năng chống chịu cú sốc thấp hơn.
Nếu chiến tranh leo thang, thế giới có thể đối mặt đồng thời:
- thiếu hụt nguồn cung,
- và năng lực bù đắp hạn chế.
Vì sao AI cũng có liên quan tới dầu mỏ?
Nghe có vẻ lạ, nhưng AI đang gián tiếp làm nhu cầu năng lượng tăng mạnh. Các trung tâm dữ liệu AI:
- tiêu thụ lượng điện khổng lồ,
- kéo theo nhu cầu khí đốt và năng lượng tăng.
Ngoài ra:
- sản xuất chip,
- xây dựng hạ tầng AI,
- logistics công nghệ,
cũng tiêu thụ nhiều năng lượng hơn.
Điều đó nghĩa là: ngay cả trong kỷ nguyên công nghệ, thế giới vẫn chưa thể thoát phụ thuộc vào dầu và khí đốt.
Nếu giá dầu vượt 150 USD thì sao?
Đây là kịch bản mà nhiều ngân hàng đầu tư đang mô phỏng.
Nếu dầu tăng lên vùng:
- 150 – 200 USD/thùng,
hệ quả có thể gồm:
1. Lạm phát tăng mạnh trở lại
2. Fed duy trì lãi suất cao rất lâu
3. Tiêu dùng toàn cầu giảm mạnh
4. Doanh nghiệp cắt giảm đầu tư
5. Chứng khoán điều chỉnh sâu
6. Nguy cơ suy thoái toàn cầu tăng cao
Nói cách khác: dầu có thể trở thành “mồi lửa” cho cuộc khủng hoảng kinh tế mới.
Nhưng thị trường vẫn chưa thật sự hoảng loạn
Điều thú vị là: dù rủi ro lớn, thị trường hiện chưa rơi vào trạng thái panic.
Nhiều nhà đầu tư vẫn tin rằng:
- Mỹ sẽ ngăn xung đột lan rộng,
- Hormuz sẽ không bị phong tỏa hoàn toàn,
- và nguồn cung cuối cùng sẽ được ổn định.
Ngoài ra:
- Mỹ hiện là nhà sản xuất dầu lớn,
- shale oil giúp nguồn cung linh hoạt hơn,
- và thế giới có dự trữ chiến lược.
Điều này giúp giảm bớt phần nào nỗi sợ.
Tuy nhiên, mọi thứ có thể thay đổi rất nhanh
Đó chính là điều nguy hiểm nhất của thị trường dầu.
Chỉ cần:
- một cuộc tấn công lớn,
- tàu chở dầu bị đánh chìm,
- hoặc Hormuz bị phong tỏa vài ngày,
thị trường có thể phản ứng dữ dội ngay lập tức.
Và khi dầu tăng sốc, tâm lý nhà đầu tư toàn cầu thường thay đổi rất nhanh.
Kết luận: Thị trường đang đứng trước bài kiểm tra lớn nhất nhiều năm
Cuộc khủng hoảng dầu hiện nay không chỉ là câu chuyện về năng lượng.
Nó liên quan tới:
- lạm phát,
- lãi suất,
- chiến tranh,
- thương mại,
- và toàn bộ nền kinh tế toàn cầu.
Điều khiến giới tài chính lo lắng là: mọi thứ hiện đang ở trạng thái rất mong manh.
Chỉ một cú sốc nhỏ nữa, thị trường có thể chuyển từ:
- “lo ngại”
sang - “hoảng loạn”.
Và nếu điều đó xảy ra, cuộc khủng hoảng dầu lần này có thể trở thành biến cố kinh tế lớn nhất thế giới kể từ sau đại dịch.
Bạn muốn kiếm tiền từ thị trường Forex, Vàng, Chứng Khoán Mỹ,…? Bạn muốn trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp trong lĩnh vực này nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Đừng lo, Blog cá nhân Tài Chính Forex – TaiChinhForex.com được tạo ra để chia sẻ những thông tin hữu ích và cần thiết nhất cho người mới bắt đầu trong lĩnh vực tài chính Forex cho dù bạn đang sống ở quốc gia nào trên thế giới. Xem thêm phần Giới thiệu về Tài Chính Forex để hiểu hơn về trang web này!
