Thị trường dầu mỏ toàn cầu đang bước vào một giai đoạn nhạy cảm hiếm thấy, khi căng thẳng địa chính trị tại Trung Đông – đặc biệt là nguy cơ Mỹ tiến hành hành động quân sự nhằm vào Iran – khiến giới đầu tư và các nhà hoạch định chính sách phải theo dõi từng diễn biến theo thời gian thực. Những tín hiệu gần đây cho thấy rủi ro leo thang không chỉ ảnh hưởng đến giá năng lượng, mà còn lan rộng sang thị trường tài chính, thương mại và lạm phát toàn cầu.
Theo các nguồn tin thị trường, nỗi lo về khả năng xảy ra một cuộc tấn công quân sự của Mỹ vào Iran trong thời gian ngắn đang khiến thị trường dầu “căng như dây đàn”, phản ánh mức độ bất định cao của bối cảnh hiện tại. Điều này đặc biệt quan trọng vì Iran là một trong những quốc gia sản xuất dầu lớn, đồng thời nằm gần eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiến lược nơi khoảng 20% nguồn cung dầu thế giới đi qua.
Giá dầu phản ứng mạnh với rủi ro địa chính trị
Trong lịch sử gần đây, chỉ riêng các tín hiệu leo thang căng thẳng cũng đủ khiến giá dầu tăng vọt. Chẳng hạn, khi xuất hiện lo ngại Mỹ hoặc Israel tấn công Iran, giá dầu từng tăng hơn 3% đến trên 8% chỉ trong thời gian ngắn do nhà đầu tư lo sợ gián đoạn nguồn cung.
Ở một số thời điểm khác, giá dầu tiếp tục leo lên mức cao nhất nhiều tháng, phản ánh “phí bảo hiểm rủi ro địa chính trị” mà thị trường phải định giá.
Nguyên nhân cốt lõi nằm ở nguy cơ gián đoạn vận chuyển qua eo biển Hormuz. Nếu tuyến đường này bị phong tỏa hoặc bị tấn công, tác động sẽ mang tính hệ thống đối với chuỗi cung ứng năng lượng toàn cầu, kéo theo chi phí vận tải, nhiên liệu và hàng hóa tăng mạnh.
Ngay cả khả năng gián đoạn một phần cũng đủ khiến thị trường biến động mạnh, bởi lượng dầu có thể chuyển hướng qua các tuyến ống khác không đủ bù đắp hoàn toàn.
Thị trường tài chính toàn cầu chịu tác động dây chuyền
Không chỉ dầu mỏ, các thị trường tài chính cũng phản ứng nhanh với căng thẳng Trung Đông. Trong những đợt xung đột trước, hợp đồng tương lai chứng khoán Mỹ từng giảm mạnh, nhà đầu tư chuyển sang tài sản an toàn, trong khi giá năng lượng tăng đột biến.
Tại châu Á, cú sốc dầu từng gây áp lực lên tiền tệ, cổ phiếu và trái phiếu, do lo ngại chi phí năng lượng cao làm chậm tăng trưởng kinh tế và trì hoãn nới lỏng tiền tệ.
Tuy nhiên, phản ứng của thị trường không phải lúc nào cũng kéo dài. Có những thời điểm sau khi xung đột xảy ra nhưng không làm gián đoạn hạ tầng dầu mỏ trọng yếu, giá dầu và chứng khoán nhanh chóng ổn định trở lại.
Điều này cho thấy yếu tố quyết định không chỉ là xung đột quân sự, mà là mức độ ảnh hưởng thực tế đến nguồn cung năng lượng.
Hai kịch bản lớn: leo thang hoặc hạ nhiệt
Các chuyên gia thường phân tích tình hình theo hai hướng:
1. Leo thang xung đột
Nếu Iran đáp trả mạnh hoặc xảy ra gián đoạn vận chuyển dầu qua Hormuz, giá dầu có thể tăng sốc, thậm chí từng có dự báo lên tới khoảng 130 USD/thùng trong kịch bản cực đoan.
Khi đó, lạm phát toàn cầu có nguy cơ tăng trở lại, buộc các ngân hàng trung ương duy trì chính sách tiền tệ thắt chặt lâu hơn, kéo theo rủi ro suy giảm tăng trưởng.
2. Hạ nhiệt thông qua đàm phán
Ngược lại, nếu các bên quay lại bàn đàm phán hạt nhân hoặc kiềm chế quân sự, tác động lên thị trường có thể chỉ mang tính ngắn hạn. Trong quá khứ, khi phản ứng của Iran được đánh giá là hạn chế và không ảnh hưởng hạ tầng dầu khí, giá dầu đã giảm trở lại và chứng khoán phục hồi.
Tâm lý thị trường: biến động nhưng chưa mất kiểm soát
Một điểm đáng chú ý là dù biến động mạnh, thị trường vẫn giữ được khả năng tự điều chỉnh. Ngay cả khi xảy ra không kích hoặc tấn công trả đũa, giá dầu đôi khi chỉ tăng ngắn hạn rồi hạ nhiệt khi nhà đầu tư nhận ra nguồn cung chưa bị gián đoạn nghiêm trọng.
Điều này phản ánh kỳ vọng rằng các bên có thể tránh kịch bản xung đột toàn diện.
Tuy vậy, rủi ro vẫn ở mức cao do tình hình địa chính trị khó dự đoán. Chỉ cần một sự cố nhỏ liên quan đến vận chuyển dầu, phản ứng thị trường có thể rất mạnh và lan rộng sang nhiều lĩnh vực kinh tế khác.
Ý nghĩa đối với kinh tế toàn cầu
Diễn biến tại Trung Đông nhấn mạnh sự phụ thuộc sâu sắc của kinh tế thế giới vào năng lượng hóa thạch và các tuyến vận chuyển chiến lược. Khi nguồn cung dầu bị đe dọa, tác động không dừng ở giá xăng mà còn lan sang lạm phát, thương mại, tỷ giá và tăng trưởng.
Trong bối cảnh thế giới đang cố gắng kiểm soát lạm phát và phục hồi sau nhiều cú sốc, một đợt tăng giá dầu kéo dài có thể làm chệch hướng quá trình này. Ngược lại, nếu căng thẳng được kiểm soát, thị trường năng lượng có thể ổn định và tạo điều kiện cho tăng trưởng bền vững hơn.
Bạn muốn kiếm tiền từ thị trường Forex, Vàng, Chứng Khoán Mỹ,…? Bạn muốn trở thành một nhà đầu tư chuyên nghiệp trong lĩnh vực này nhưng chưa biết bắt đầu từ đâu? Đừng lo, Blog cá nhân Tài Chính Forex – TaiChinhForex.com được tạo ra để chia sẻ những thông tin hữu ích và cần thiết nhất cho người mới bắt đầu trong lĩnh vực tài chính Forex cho dù bạn đang sống ở quốc gia nào trên thế giới. Xem thêm phần Giới thiệu về Tài Chính Forex để hiểu hơn về trang web này!
